کلیسای وانگ
در محل عوام و سرودخوانان کلیسا چهار جای تصویر است. محل عوام چهار جای تصویر کوچک با گل بوته و تصاویر نمادی که در آنها شکنجه گریگور منور و هشت نسک کلیسا(اعمال کلیسایی از قبیل غسل تعمید، ازدواج، دفن، آخرین نیایش و ...) به تصویر کشیده شده است. تصاویر محل سرودخوانان مربوط به مسیح بدین شرح است:
- بشارت دادن فرشته به حضرت مریم.
- نوید دادن فرشتگان تولد عیسی مسیح را
- میلاد عیسی مسیح
- سجده کردن سه پادشاه به عیسی مسیح
- فتل کودکان بیت اللحم
- شمعون مسیح را در آغوش می گیرد
- عیسی مسیح در کنیسه
- تعمید عیسی مسیح توسط یحیی
- آزمون مسیح توسط ابلیس
- فرشتگان عیسی مسیح را می پرستند
- منور شدن عیسی مسیح
- ورود عیسی مسیح به اورشلیم
- عیسی مسیح صرافان را از کنیسه اخراج می کند
- عیسی مسیح پای حواریون را می شوید
- آخرین شام عیسی مسیح با حواریون
- دستگیر کردن عیسی مسیح
- به محاکمه بردن عیسی مسیح به نزد کاهنها
- تازیانه زدن عیسی مسیح
- محاکمه عیسی مسیح توسط پیلات
- مصلوب شدن عیسی مسیح
- پایین آوردن عیسی مسیح از صلیب
- دفن عیسی مسیح
- قیام عیسی مسیح
- معراج عیسی مسیح
- ظاهر شدن روح القدس بر حواریون
- رحلت حضرت مریم
قسمت دوم محل سرود خوانان
1. پذیرایی کردن ابراهیم از سه فرشته
2. فروختن یوسف
3. ابراهیم هاجر را از خانه می راند
4. دعای ماکیصدق
5. شکنجه شدن بنی اسرائیل در مصر
6. خروج بنی اسرائیل از مصر
7. جلوس داوید شاه
8. گذراندن صندوق شهادت از رود اردن
9. چارپای بیلغام توسط فرشته سقط می شود
10. بیرون رفتن لوط لز شهر سدوم
11. پیام آوردن موسی از خدا
12. انهدام شهر اریحا
13. گوساله طلایی
14. معالجه کردن الشیع با آب
15. عید فصح مصر
16. فرار داوود
17. قضاوت سلیمان در مورد کودک
18. تعبیر خواب فرعون توسط یوسف
19. زلیخا یوسف را به خود جلب می کند
20. مار برنجی
21. به چاه انداختن یوسف
22. به دریا انداختن یونس
23. گذشتن فرعون از دریای سرخ
24. قربانی کردن ابراهیم اسحاق را
25. از سنگاب در آوردن موسی
26. آتش گرفتن بوته
و تصویر های گوشه تاقها عبارت اند از:
- بنای برج بابل
- خراب شدن برج
- شجره نامه سلاله یعقوب
- رویای دانیال نبی
- سنگ باران کردن سورپ استپانوس
- کشیدن قایق به مثابه کلیسا توسط حواریون
- طوفان نوح
- خارج شدن نوح از کشتی
بر دیوار شمالی محل عوام تصوی رستاخیز نقاشی شده. بالای آن بهشت،که در آنجا رستگاران وارد می شوند و در قسمت پایین دوزخ مهیب که آتش زبانه می کشد، اژدهای چند سر و دیوهای رم کرده و ددان درنده. فرشتگان از بالا گناهکاران را به آن حفره در می اندازند. بالای تاق محل عوام دجال و زنی که برابر با رویای یوحنا روی اژدهای پنج سر نشسته است، نقاشی شده است.
کلیسا دارای یک برج ناقوس با کتیبه ایست که نشان میدهد ساخت بنای برج ناقوس در زمان شاه سلطان حسین (آخرین پادشاه صفوی) انجام شده است. برج ناقوس دو طبقه و بنای آن دارای تزئینات کاشی کاری و مقرنس کاری است.
موزه کلیسای وانک
در سال 1971(1350 ش) به همت شورای خلیفه گری ارامنه جنوب ایران و هندوستان در محوطه کلیسای وانک، موزه جلفا تاسیس شد. این ساختمان ظاهراً نو بنیاد است. اما در واقع دارای سابقه ای نسبتاً طولانی است. کتابخانه بزرگ (ماتناداران) کلیسای وانک که در سال 1905 میلادی تاسیس شد مدتها به صورت موزه بود.
در 1930 میلادی به پیشنهاد سرکیس خاچاطوریان هنرمند و نقاش معروف ارمنی شورای خلیفه گری ارامنه جلفا، ساختمان کتابخانه بزرگ کلیسا را به موزه اختصاص داد. بعدها اشیای قدیمی، کتابهای خطی و تابلوهای رنگ روغن و... از کلیسای جلفا و نماز خانه ها و آثار ارزشمندی که جلفاییاناز اروپا و کشورهای آسیایی با خود به ایران آورده بودند، گرد آوری و به موزه منتقل شد و به تدریج موزه ای عنی و دیدنی از آثار هنری و تاریخی پدید آمد.
استقبال گردشگران خارجی و مسافران ایرانی شهر تاریخی اصفهان شورای خلیفه گری ارامنه را بر آن داشت تا ساختمان جدیدی، متناسب با موازین و معیارهای موزه های امروزی در محوطه کلیسای وانک بسازد.
موزه امروزی دارای دو طبقه است که تمامی آثار و اشیای قیمتی و تابلوهای نفیس و... در آن جای دارد.
موزه کلیسای وانک به سبب اینکه نسخه های خطی در آن نگهداری می شودیکی از غنی ترین موزه های کشورهای محل تجمع ارامنه است. نسخه های خطی بیشتر مذهبی و اقتباس از کتاب مقدس انجیل است. یک جلد قرآن خطی به زبان ارمنی، مربوط به قرن هجدهم میلادی نیز در مجموعه خطی کتابخانه در کنار دیگر نسخه های خطی قرار دارد.
گذشته از این نسخ خطی در این موزه فرمانهای گوناگون شهریاران ایران نیز نگهداری می شود.
در این موزه اثر منحصر به فردی وجود دارد، کار هنرمند تهرانی واهرام هاکوپیان، که با قلم الماسی، بیست مرتبه از مو نازک تر، بر تار مویی در هفت میلیمتر، نخستین جمله ای را که به زبان ارمنی از امثال سلیمان ترجمه شده نوشته است.
منابع:
تاریخ جلفای اصفهان نوشته: هاروتون درهوهانیان
کلیساهای ارامنه اصفهان نوشته: لینا ملکمیان
آشنایی با بناهای تاریخی نوشته: میردانش
صنايع دستي ايران، به عنوان صنعتي مستقل و بومي، شاخصترين هنر كاربردي ايران و به عقیده بسیاری از صاحبنظران يكي از سه قطب مهم صنايعدستي جهان ميباشد كه از نظر تنوع رشتههاي مختلف در صدر تمامي كشورها قرار دارد.